Psst...

Hey, we’re working on a new feature to help improve your pronunciation. We are looking for some people to test this new feature once it is ready. Join our mailing list to get notified about early access, as well as to get the latest updates about RhinoSpike. Join the list

Turkish Script Request

GastroVulpes
Incomplete
by bluwy 0:00:36 - 0:03:00

Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerinde yaşadığını bildiğimiz Kâtip Salih Efendi, Camcı İrfan, Rıza Efendi, Tophaneli Hafız Efendi, Şerbetçi Emin, Yorgancı Abdullah, Peder Mustafa Efendi ve daha birçok hayâlî Karagöz ve Hacivat'a sesleriyle, nefesleriyle can vermişlerdir.
Sen kimsin?
Ben senin yengenim.
Ha?
Yengen.
Allah Allah. Yelli yelli. (I am not sure about the "yelli yelli" part. It doesn't mean anything. It may be related to an old usage.)
E öteki?
O da senin görümcen.
O da örümcek ağı.
Evet. Şey, görümcen.
Senin adın ne?
Benim adım Cemalifer.
Şimendifer mi?
Hayır, Cemalifer.
Onun adı ne?
Dilruba.
Ha?
Dilruba.
Deli kurbağa.

Karagöz, ışık geçiren, "mermerşahi" adı verilen beyaz patiskadan bir perdede oynatılır. Bu perde, genellikle 180'e 100 cm boyutlarındadır. (180 cm x 100 cm) Dört yanını koyu renkli başka bir kumaş çevreler. Arka tabanında ise çerçeveye iple tutturulmuş peş tahtası bulunur. Perdeyi aydınlatan ışık kaynağı buraya yerleştirilir. Karagöz, tek sanatçının gösterisidir. Bununla birlikte, "hayâlî" adı verilen ustaya yardım eden bir çırak vardır. Perdenin hazırlanmasından ve tasvirlerin sıraya konmasından çırak sorumludur. Çırağın yardımcısına da "sandıkkâr" adı verilir. Oyunlarda şarkıları, türküleri söyleyenlere ise "yardak" denir. Bugün ise çırağın işlerini yapanlar "yardak" olarak anılmaktadır.

by bluwy 0:03:00 - 0:05:55

Karagöz oyunu, "göstermelik" adı verilen çoğunlukla oyunla ilgisi olmayan sabit bir tasvirin perdedeki görüntüsü ile başlar. Göstermelik, izleyiciyi oyunun kurmacasına hazırlar ve onlarda ilgi uyandırır. Kedi, saksı, hayat ağacı, limon ağacı, kalyon gibi görüntülerden oluşan göstermelik, narekenin zırıltısı eşliğinde perdeden kaldırılır. Hacivat, defin vurumuna uygun hareketlerle perdenin solundan girer ve bir semai söyler. "Hay hak!" nidalarıyla perde gazelini okur. Perde gazelleri, dünyanın geçiciliği, dış görüntüye aldanmayıp onun ardındaki gerçekleri görmenin gerekliliği üzerine öğütler verir.
"Hay hak! Perde kurduk. Işık yaktık! Gösterimiz gölge, hayal. Gerçeğin aynasıdır bu. Sanılmaya martaval."
Karagöz ile Hacivat'ın birbirlerini yanlış anlamalarından oluşan gülünç bölüme "muhavere" adı verilir. Muhavere bölümü, asıl oyundan bağımsızdır. Oyunda bir olayın anlatıldığı bölüm ise "fasıl" olarak adlandırılır. Karagöz ile Hacivat'ın kıyafet değiştirdiği, oyunun içeriğine göre Zenne, Çelebi, Tuzsuz Deli Bekir, Efe , Külhanbeyi, Bolulu, Kayserili, Arap ve Yahudi gibi tiplerin perdede göründüğü bu bölüm, oyunun en uzun bölümüdür. Karagöz oyunları bu bölümdeki oyunun adıyla anılır: Karagöz'ün Çobanlığı, Sünnet, Salıncak, Cazular, Cincilik gibi.

by bluwy 0:05:55 - 0:08:36

A: Ne oldu bizim koyunlar?
B: Ama efendim. Bak, ormanda koyunları götürürken kurt yedi.
C: Şimdi ne olacak?
B: Efendim, olacağı şu. Ben ormanda funda toplamaya gittim. Borcumu ödemek için, size borcumu ödemek için pazarda...
C: Ee?
B: Bu sefer de bir gömü buldum.
C: Sonra?
B: O gömünün içi altın dolu. Ben, efendime söyleyeyim, altınları almadım. Allah, mağarada yaşayan köy kurdunun ayağına kısmetini verdi.
C: Evet?
B: Elbet benim de kısmetimi verir.
Bu bölümün sonunda, Karagöz ve Hacivat asıl kıyafetlerini giyerek perdeye geri dönerler. Karagöz Hacivat'ı döver.
H: Aman Karagöz'üm. Geçmiş olsun.
K: Allah iyiliğini etmesin.
H: Aman Karagöz'üm. Nedir bu işler?
K: Kafanı kırsın geyiklerle keşişler.
H: Yıktın perdeyi eyledin viran. Varayim sahibine haber edeyim heman.
Aman Karagöz'üm unutma. Akşama oyuna geç kalma.
Bir geldim cihana. Gayrı gitmem başka yana. Ne ağaç bırakırım, ne ot. Hepsini yerim.
Televizyonda Ramazan ayında ve çocuk yapımlarında Karagöz oyununa çokça yer verilmektedir. Özellikle "Göktaşı" programında kukla ve Karagöz sanatçısı Haluk Güce ile Karagöz ve Hacivat çocuklara tanıtılmaya, geleneksel olanla günlük yaşam arasında bağ kurulmaya çalışılmıştır.
Alpay Ekler, gençlere tasvir yapımını öğreten atölye çalışmalarını da düzenli olarak yürütüyor. Bu gençler, yaptıkları tasvirlerle Karagöz oynatmanın ilk adımlarını atmaya çalışıyorlar.

Comments

GastroVulpes
Oct. 5, 2017

Sana teşekkür ediyorum...!

sebil
Dec. 25, 2018

Thank you

bluwy
Jan. 25, 2019

@GastroVulpes Rica ederim. :D

@sebil You're welcome

Leave a comment

Note: this form is not for making a transcription. If you would like to transcribe this Script Request, please click the blue [ TRANSCRIBE ] button.

Overview

To make a new Audio Request or Script Request, click on Make a Request at the top of the page.

To record or transcribe for users learning your language, click on Help Others at the top of the page.

Recording and transcribing for other users will earn you credits and also move your own Requests ahead in the queue. This will help you get your requests recorded and/or transcribed faster.